Thư viện ảnh xưa
13-06-1927 | Lương Văn Can từ trần và đám tang nhà yêu nước

Ngày 13 tháng 6 năm 1927
Lương Văn Can từ trần và đám tang nhà yêu nước

Hà Nội 13-6-1927 – Đám tang Lương Văn Can – Linh cữu đưa ra trước cửa tư gia số 4 Hàng Đào

Năm 1921, sau 9 năm bị đầy biệt xứ, an trí tại Phnom Penh (Cao Miên), nhà yêu nước Lương Văn Can, được trở về sống tại ngôi nhà số 4 Phố Hàng Đào, Hà Nội, tập trung viết sách và cổ động việc kinh doanh gây “đạo làm giàu”. Ngày 13-6-1927, Cụ Cử Lương Văn Can qua đời hưởng thọ 74 tuổi (1854-1927).

Cái chết của vị thục trưởng Đông Kinh nghĩa thục đã gây xúc động lớn trong quần chúng mới trải qua sự kiện đám tang Phan Châu Trinh (x.24-3-1926) nên chính quyền thực dân tìm mọi cách để ngăn cản một cuộc xuống đường của quần chúng. Lấy lý do có kẻ tố cáo Cụ Cử chết vì “bệnh thời khí”, để tránh thành dịch bệnh, chính quyền buộc tang quyến phải làm lễ chôn cất ngay trong ngày.

Năm giờ chiều cùng ngày 13-6-1927 lễ an táng diễn ra từ gia đình phố Hàng Đào (nhà số 4) là tư gia và 2 thập kỷ trước là trụ sở Trường Đông Kinh Nghĩa Thục (nhà số 10). Bất chấp thủ đoạn của nhà cầm quyền, số người đến tiễn nhà yêu nước cũng rất đông và càng đông dần khi đám tang diễu qua các phố để đến Nghĩa trang Hợp Thiện cuối đường Bạch Mai. Lễ an táng được tiến hành trọng thể trước đông đảo quần chúng Hà Nội với sự có mặt của nhiều nhân vật đồng chí hướng như cá cụ Ngô Đức Kế, Hoàng Tăng Bí, Lê Đại… và trong sự kiểm soát chặt chẽ của nhà cầm quyền. Tại nhiều địa phương trong đó có Nam Kỳ, các cuộc vận động để tang đều bị chính quyền thuộc địa ngăn trở quyết liệt.

Hà Nội 13-6-1927 – Đám tang Lương Văn Can – Đám tang qua phố Hàng Gai

Về đám tang này, tờ “Nam Phong” (số 117, 7-1927) thuật: “Nhân Cụ mất, một phái muốn tụ họp đông để làm lễ truy điệu Cụ. Chính phủ cho là có can thiệp về chính trị hạ lệnh cấm tụ tập trong thành phố. Nhưng ngày chủ nhật 19-6, thiên hạ kéo xuống nghĩa trang Hội Hợp thiện là chỗ chôn Cụ đông lắm, lính canh không cho vào, sau hai bên xô xát nhau một chút, bị thương mất mấy người, bị bắt cũng mất mấy người, những người bị bắt đều án nặng cả” và “nghe đâu ở Nam Kỳ cũng muốn hưởng ứng ngoài này mà làm lễ truy điệu ngày chủ nhật 26-6, nhưng chính phủ trong ấy cũng có lệnh cấm và mấy ông chủ trương toàn là người Bắc và người Trung Kỳ vào viết báo trong ấy đều bị phát hồi về xứ...”. Người bị trục xuất là Trần Huy Liệu. Tờ  “L’Annam” định đứng ra tổ chức để tang cũng được lệnh đóng cửa và những người chủ trương là Nguyễn Khánh Toàn bị giam 18 tháng còn Phan Văn Trường bị 2 năm tù…

Cũng cần nói thêm rằng, chỉ trước đó không đầy 2 tháng, cũng tại ngôi nhà số 4 Hàng Đào, ngày 24-4-1927, Cụ Cử Lương Văn Can đã tiễn đưa Cụ Bà Lê Thị Lễ (1857-1927), người cộng sự đắc lực với sự nghiệp của chồng và sinh ra những người con anh hùng của  dân tộc như Lương Trúc Đàm, Lương Ngọc Quyến…Một gia đình đã cống hiến tất cả cho sự nghiệp mà Nhà yêu nước Lương văn Can đã để lại trong di chúc : “Bảo quốc túy, Tuyết quốc sỉ” (Giữ Hồn và rửa Nhục Nước)

Bộ ảnh gần bốn chục tấm về đám tang do ông Lương Ngọc Châu từ Pháp về Hà Nội giao cho Tạp chí Xưa&Nay cách đây cũng ngót hai chục năm. Xin được giới thiệu.

Tltk :“Nam Phong” số 117(5-1927;
“Hà Thành Ngọ Báo”, 14&15-6-1925,
“Thực Nghiệp Dân Báo” 176-1927 

Các chuyên đề khác
1927
13-06-1927 | Lương Văn Can từ trần và đám tang nhà yêu nước
Ngày 13 tháng 6 năm 1927 Lương Văn Can từ trần và đám tang nhà yêu nước Hà Nội 13-6-1927 – Đám tang Lương Văn Can – Linh cữu đưa ra trước cửa tư gia số...
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x
()
x