Thư viện ảnh xưa
Tiêm chủng ở nước ta

Bệnh đậu mùa là một căn bệnh thời khí và lây lan bằng vi trùng và tương tác với thời tiết hay các hiện tượng thiên nhiên cực đoan gây ra những nạn dịch phổ biến và đôi khi có hậu quả khủng khiếp ở nhiều nước cũng như  ở nước ta (1). Không có nhiều tư liệu viết về vấn đề này chỉ thấy trong chính sử ghi nhận những trận dịch mà ứng phó của triều đình chủ yếu coi đó là điềm trời để vua quan “sửa mình” hay tổ chức cầu cúng theo tập quán tâm linh. Ứag phó trong dân chủ yếu ở các làng xã là tuân thủ những quy định trong nếp sống cư dân được quy định trong “hương ước”, theo tập tục của đời sống tâm linh, cùng một vài phương thức y học dân gian… Dịch bệnh được nhấc đến nhiều nhất là bệnh “đậu mùa” hay dịch tả…

Tiêm chủng chống dịch bệnh, trích từ đại bích hoạ của V.Tardieu tại Giảng đường Đại học Đông Dương

Liên quan đến “bệnh đậu mùa”, bác sĩ Sallet đã từng khảo tả trong bài viết “Những ma quỷ tác hành trong các bệnh truyền nhiễm ở Bình Thuận” đã xác nhận cư dân bản xứ chỉ quan niệm căn bệnh này là do ma quái gây nên và có vô số các loại bùa chú, nghi lễ cúng bái mê tín để chống lại “ma đậu mùa”, căn bệnh thường để lại những hậu quả rất nặng nề, trước khi người Pháp sang, chữa trị bằng phương pháp tiêm chủng của Tây y hiện đại (BAVH tập 13, 1926). Còn trong bài “Y học Châu Âu tại An Nam xưa và nay” của bác sĩ Gaide đăng trên BAVH tập 8, 1921) cho biết : từ năm 1820, Hoàng đế Minh Mạng đã cung cấp tiền  cho thầy thuốc Despiau đến Ma Cao để tìm mua thuốc tiêm chủng mang về  chữa trị “bệnh đậu trời” cho dân.

Tháng 4 năm Mậu Tý (1888), theo gợi ý của khâm sứ Pháp, triều đình ĐN đã phái cử người sang Tòa khâm tại Huế để học cách chủng đậu, một phương pháp phòng ngừa tích cực của y học phương Tây. Về sự kiện này, ĐNTL chép : “ phái quan thầy thuốc đến sứ quán học phương pháp “trồng đậu” là theo lời tư bàn của khâm sứ Hách To ( Herto)”..

Tháng 6 Mậu Tý (từ 9-7 đến 7-8-1888), ĐNTL còn cho biết bệnh đầu mùa bùng phát tại Quảng Ngãi, từ tháng 11 năm ngoái đến tháng này số người bị nhiễm bệnh và chết lên tới 13.934 người cả đàn ông, đàn bà. Phòng thần là Nguyễn Thân đem việc tâu lên, cho viện Cơ Mật bàn với viên công sứ điều các thầy thuốc Pháp và Nam đã biết cách “trồng đậu” đến xử lý “để đỡ tai hại cho dân”. Tháng 1 Ất Tỵ 1915, Triều Duy Tân ban dụ quy định việc phòng dịch cho người và gia súc cũng như việc săn bắn.

Năm 1895, lần đầu tiên, Thành Thái cho các thầy thuốc của triều đình tổ chức tiêm chủng, theo cách nói bây giờ là “dịch vụ” với giá 5 xu mỗi liều, được dân chúng hưởng ứng, có tới 40.000 người đến chủng. Sau sự kiện này bác sĩ Grall, giám đốc Sở Y tế Trung và Bắc Kỳ quyết định lập một cơ quan tiêm chủng cho cả 3 kỳ nhưng phải đến 20-5-1903 mới thành lập và hoạt động sau khi dịch đậu mùa hoành hành suốt 2 năm 1902 và 1903 với những hậu quả “làm cho rất nhiều người chết” và “số tử vong trẻ con lên đến con số khủng khiếp”.

Với việc, nước Pháp quan tâm đến một thuộc địa nằm ở vùng nhiệt đới, đông dân nên một hệ thống các chi nhánh của Viện Pasteur được hình thành để nghiên cứu, thử nghiệm và ứng phó với các bệnh dịch nhiệt đới ngày một hiệu quả, kết hợp cả chống bệnh chó dại và cung cấp vaccine cho ngành thú y. Sản xuất và cung cấp vaccine cùng với tổ chức tiêm chủng trở thành một phần chức năng của ngành y tế Đông Dương, tuy chưa khắc phục được triệt để nhưng góp phần thuyên giảm tác hại (nhất là về sinh mạng) của dịch bệnh ở nước ta.

Hà Nội – TIêm chủng cho trẻ sơ sinh

Ngay từ năm 1904, một cơ quan chuyên nghiên cứu về vaccine đã được lập ở Thái Hà Ấp, Hà Nội và ngay năm 1905 đã sản xuất được hơn 480 ngàn liều cho Bắc Kỳ, gần 100 ngàn liều cho Trung kỳ. Đến năm 1913 Viện Vệ sinh và Vi trùng Bắc kỳ được thành lập. Năm 1925, trên cơ sở thỏa thuận của chính quốc, các cơ sở của Viện Pasteur của Pháp lập trên lãnh thổ Đông Dương được tổ chức thành một Viện Pasteur chung có các chi nhánh ở Sài Gòn, Hà Nội, Nha Trang… nâng cao năng lực phòng chống dịch cho người và gia súc. Năm 1928, riêng Viện Pasteur ở Hà Nội đã sản xuất được hơn 14 triệu liều vacccine chống bệnh đậu mùa, một con số khá lớn so với dân số cả Đông Dương lúc đó mới trên dưới 20 triệu dân….

Do vậy hình ảnh tiêm chủng để phòng chống dịch bệnh trở nên khá phổ biến trên các ấn phẩm đương thời…QXN

Các chuyên đề khác
Chuyên đề
XÁNG – cái góp phần làm thay đổi đồng bằng Nam Bộ
Tại miền Tây Nam Kỳ, Xáng đang đào kênh – 1930 “Xáng” là một thiết bị tích hợp nhiều thành phần : một tàu hay xà lan (chaland) có thể tự hành (bằng máy),...
Chuyên đề
Tiêm chủng ở nước ta
Bệnh đậu mùa là một căn bệnh thời khí và lây lan bằng vi trùng và tương tác với thời tiết hay các hiện tượng thiên nhiên cực đoan gây ra những nạn dịch phổ...
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x
()
x